كفير Kafir كفير نام ديهى است نسبتا كوچك واقع در دهستان كاريز از شهرستان يزد . اين ديه در سال 1345 ( سال آمارى ما ) 27 نفر جمعيت داشته است كه در ظاهر به نظر بسيار قليل مىآيد ، ولى بايد دانست كه همهء ديه‌هاى اين دهستان كوچك است و بزرگترين آنها ديه ارنان است كه فقط 444 نفر جمعيت دارد . « 1 » علت كوچكى اين ديه‌ها هم براى كم‌آب بودن كاريزها است و بر خلاف مستفاد از نام كاريز كه در بادى نظر انسان فكر مىكند همه پرآب و معتبر است ، قناتهاى اين ناحيه كوچك است و ديه‌ها هم به تبع آن كوچك و ديه‌هاى كمتر از 4 يا 5 نفر جمعيت در اين ناحيه كم نيست . دربارهء خصوصيات جامعه‌شناسى روستايى و سابقهء تمدن اين ناحيه به مناسبات مختلف گفت‌وگو كرده‌ايم و تفصيل بيشتر در ذيل عنوان يزد به نحو مشروح آمده است . اجمالا آنكه قناتهاى همهء نواحى يزد به همت و مساعى بىپايان مردم هنرمند آن در زير زمين اين ريگستان‌هاى خشك تفتيده ايجاد شده ولى آب چندان زيادى نداشته است . به همين جهت در اين ناحيه ديه‌هاى بزرگ نيست ولى همان اثر و صبغهء تمدن كهن همه‌جا در اخلاق و رفتار و ساختمانها و نوع معيشت مردم آشكار است مىپردازيم به تحقيق در نام آن . واژه‌شناسى : كفير واژه‌اى به هم ريخته است كه در صورت ظاهر آن معناى آشكارى به نظر نمىرسد ولى با دقت بيشتر نظر به قنات آب بودن تمام ناحيه به نظر مىرسد كه جزء اول « ك » تخفيف‌يافتهء همان « كه » و كاريز است و در امثال و اشباه و نظاير فراوان ديديم كه واژهء « كه » به همين صورت « ك » در مىآيد ، اما واژهء « فير » به حكم اينكه حرف « ف » با « پ » قابل تبديل است تغييريافتهء « پير » است و كفير به معناى قنات سالمند يا كهن است . « كه » پير يا « كه » منسوب به « پير » . « 2 » ككنان Kakn n نزديك به كوه آتشگاه در باختر اصفهان و باز به فاصلهء اندكى در باختر منارجنبان مشهور اصفهان ، ديه كوچكى قرار دارد كه آن را ككنان و به لهجهء محلى ككنون مىخوانند . در نشريهء

--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 133 ، 134 . ( 2 ) - معانى مختلف پير مىتواند در مدّنظر آيد .